Doktor Hawar

Hasan Alkiş

Dimayê hardlerzê Gimgime ra, dewlete her dewe ra çend camêrdîy sey karkeran şirawitîy Ewropa. Dewa Zaçêxe ra pîyê Asinî zî tede, xeylê kesîy şîbîy Awusturya. Ewropa de gureyayîşî hetê debare ra, rewşa înan qasêke rind kerdebî. Çend serrîy ra pey, pîyê Asinî lajê xo yê pîlî zî berd xo het. Êdî yew keye ra di kesîy Ewropa de xebitîyayêne. Hardlerzî ra dima sey gelêke dewanê Gimgime, cayê dewa Zaçêxe zî vurîyabi. Dewa newîye dewa kane ra cêr, rasteyêkê nêzdîyê şarçeye de amîbî awankerdene. Kesanê ke nêwaştêne Dewa Kane biternê, banê xo newe ra viraştî û uca mendî. Tayê malbatî hem Dewa Kane û hem zî ya newîye de roniştêne. Tayê ci zî pêser dewa newîye de bi ca bîbî.

Zaçêxa newîye, rasteyêke de bi banê diqat, têkişte û betonî ra amîbî awankerdene. Gama ke merdimî dûrî ra ewnîyayêne, dewe sey taxêka şaristanî asayêne labelê gama ke merdim şîyêne zerreyê dewe, merdim mat mendêne. Dewijan pes û dewarê xo kerdêne qata binêne û bi xo zî qata dîyine de roniştêne. Hema vaje verê heme keyeyan de qilax û basmeyî estbî. Sîya banan de pesê lengîy, gokîy, varekîy û bîzê nêweşî mîyanê mêş û kermêşan de wele ser ro mexel bîyêne. Banê ke wayîrî nêameybî û veng mendîbî, bibî cayê kaya domananê dewe. Cam û keyberê ci şikîyabî. Zaçêxa newîye, ne bi temamî şîyêne ro dewe û ne zî taxe. Wexto ke merdimî na dîmene vînayêne, merdimî fam kerdêne ke, tenê ban viraştiş bes nîyo. Bi ban viraştene kar nêxelesîyêno. Ganî banî bi goreyê cuye, kultur, xoza û hewceyîyanê dewe û dewijan bêrêne viraştene.

Pî û birayê Asinî, serre de mengêke ameyêne demê xo dewe de vîyarnayêne. Keye de Asin, birayê ey o qij Roj û maya ci Xece mendêne. Êdî Asin û Roj bibî pîl. Wextê înan ê destpêkerdişê dibistane amebi. Dayîka Xece û hemserê xo bire da ke, seba wendişê domanan taxa bi nameyê Rojawanê Gimgime de bi ca bibê. Badê, o ca de banêk herêna û keyeyê xo ard taxa Rojawanê Gimgime. Kar û gureyê daya Xece ewnîyayîşê her di lajanê xo bî. Senî ke helî leyîranê xo ser o lerzayêne, Dayîka Xece zî wina her di lajê xo girewtbî bin perranê xo û înan rê bîbî star û xizmetkar. Domanê aye heme çîyê aye bî. Seba dayîke lajekî çimeyê heskerdişî, hêvî bî. Asin û Rojî pîya dest bi dibistane kerde. Her di birayan heta dibistana amedeyîye zî têdir heman pole û heman rêze de wend. Wexto ke ê şîyêne dibistana mîyanêne, pîyê înan Awusturya de, di qezayêka karî de cuya xo kerde vindî. Seba Dayîka Xece û her di birayan, na rewşe, dej û vindîkerdişêko zaf gird û giran bi. Asin û Roj domanîya xo de bêpî mendîbî. A roje ra tepîya, seba her di birayan, Dayîka Xece hem dayîk û hem zî pî bî. Dayîke do temenê xo fîdayê lajanê xo bikerdêne, ê bidayêne wendene, pîl bikerdêne û hewceyê tu kes û çîyan nêkerdayêne. Do ê bikerdêne wayirê kar û hunerî. Dewleta Awusturya hem tazmînatê pîyê domanan dayêne û hem zî menganeya Dayîka Xece şirawitêne. Lajê aye yo pîl Kamilî zî dayîke û birayanê xo rê tim û tim hetkarî kerdêne. Înan tengîye û çinbîyîş nêantêne û hewceyê kesî nêbîyêne. Heta bi goreyê dormeyî, rewşa înan başêrî bîye.

Asin yewo derg û bejinbarî, Roj goştin û qamkilm bi. Serre û çimê înan mendêne ra yewbînan, labelê ruyê Rojî gilorin yê Asinî derg bi. Porê Asinî sîyayo tarî, yê Rojî sîyayo akerde bi. Tewr zaf zî o peşmerîyayîşo ke her tim ruyê herdîyan ser o bi, şîyêne ra yewbînan. Ê tenê di bira ney, heman wextî de di embazî bî. Dibistane de embazê dibistane, keye de embazê gureyayîşî, kaye de embazê kaykerdişî bî. Dem dem ke mabênê înan de nîqaşî bivejîyêne, Dayika Xece bi vengê xo yo nerm vatêne: “Êro çi bîyo, şima sey dîkan ameyê hemverê yewbînan, hela mi rê vajrê”. Her dîyan yewbînan dayîka xo rê gerre kerdêne. Dayîka Xece ro înan şîretî kerdêne, munaqeşe û pênêameyîşê înan orte ra wedernayêne. Herdîyan zî qîmet û erjêko pîl dayêne vatişanê maya xo. A goşdarîtinê û vatişanê aye ra nêvejîyayêne. Nêwaştêne ruyê înan ra maya înan xemgîn bibo. Senî ke aye înan ra hes kerdêne, înan zî aye ra hende hes kerdêne. Hurmet nîşan dayêne û aye nêşikitêne. Mabênê herdîyan û embazanê înan yê dibistane û taxe zî baş bi. Xuy û xusûsîyetê înan zaf rindî bî. Kes xo ra qij nêdîyêne û neheqî bi kesîy nêkerdêne. Serrnerm, zerrnizm, hetkar û bareker bî. Maya înan tim û tim înan ra vatêne: ˝Bîlasebeb û bîlaheq kesî dir pêromedê. Fek û nenganê kuçeyî megêrê˝. Bi rastî zî kesî înan ra nengê kuçeyî nêheşnabî. Bi nê xusûsîyetanê xo, embazanê xo rê zî bîyêne fînak.

Înan wendişî ra zaf hes kerdêne. Domanîya xo ra roman, kovar, pirtûkê estanikan yê domanan û pirtûkê tarîx û vajeyî wendêne. Taybetîyêka înan a bîne zî werzîşî ra heskerdiş bi. Hema vajê her roje înan taxe de, dibistane de goga lingan yan zî kayê bînî kay kerdêne. Kekê înan Kamilî, herdîyan rê zî bisiqlêtî herînaybî. Yew werzîşê înan o bîn zî her roje bi bisiqlêtanê xo Taxa Rojawane ra heta sûka Gimgime şîyîş û ameyîş bi. Herdîyan karê keyeyî de hetkarîya maya xo zî kerdêne. Nêverdayêne maya înan zaf biqefelya, rincan biba. Herdîy karê wendişî de zî serkewte bî. Asinî waştêne bibo doktor, Rojî zî waştêne bibo parêzer. Dimayê dibistana amadeyîye ra, serra verêne herdî zî ezmûnê zanengehe de bi ser nêkewtî. Serrêke şîy dersxane. Serra dîyine her diyî zî bi ser kewtî. Asinî fakulteya tibî û Rojî zî fakulteya hiqûqî qezenc kerde. Maya înan bi nê serkewtişê lajanê xo zaf keyfweş bîbî. Kekê Kamilî zî seba nê serkewtişî ê fîraz kerdî û sey xelate, herdîyan rê zî sozê texsî girewtişî da. Unîversîteyê înan şaristananê cîyayan de bî. Seba ke ê do bişîyêne unîversîte, maya înan zî do bişîyêne lewey lajê xo Kamilî.

Seba Dayîka Xece û lajanê aye na cîyayîye zaf zore ameyêne. Dayîka Xece, seba na rewşe mîyanê qesawet û xemgînîye de bîye. Wextê abîyîşê dibistanan amebi. Înan hadreyîyê şîyîşî kerdêne. Gimgime de rojê înan ê peyênî bî. Dayîka Xece û her di lajanê xo roja peynî Gimgime de fetelîyayîşî reyde vîyarnayêne. Ê şîy Zîyara Goşkar Bavayî ser, qurbanê xo serre birrna û vila kerd. Şî çewreshênîyî ser, amey jêrê hênîyê Xizirî ra kelê xo birnay. Şî Golê Xamirpeta, ke berzîya ci 3000 metro yo, dî. Uca ra Çemê Muradî ro fetilîyay, ke mabênê Mûş û Gimgime ra vîyartêne. Heme cayan de zî fotografî antî, roniştî, çaye şimite. Nê çend rojê peyênî, zaf weş, rind, rengîn û cîya vîyartibî. Daya Xece ê rojan de werdê taybetîyî, ke Asin û Rojî zaf hes kerdêne, viraştêne. Lajanê xo rê bi destê xo kincî herînay. Roja şîyîşî amî. Verênî ganî Asin û Rojî maya xo bişirawitêne Awusturya. Her hîrê têdir şîy balefirgeh. Saeta teyareyî amî. Gama ke Dayîka Xeca lajanê xo ra xatir waşt, hesirî çimanê aye ra ameyêne war. Asin û Roj şî destê aye, a verar kerde. Her çende înan maya xo ra vatêne meberme zî, çimê înan zî pirr bîbî û nêeşkayêne zaf qisey bikerê. Penîye de Dayîka Xece vat: “Bawo, min qedayê şima bigirewtêne, rind qayitê xo bikerê. Çi hewceyîya şima estbo maya xo rê vajê. Her roje mi rê telefon bikerê. Şima zanenê, ez yew roje vengê şima nêheşna, ez xêx bena, hewn çimê mi nêkeweno.” Nê qisayê zîzinî ra pey Asinî vat: “Dayê dayê, ma êdî domanî nîyîme. Ti mereq meke. Nika meberbe, ma do her roje to rê telefon bikerê. Xora gama ke dibistanî amey padayîş, ma do ancî yewbînan bivînê. Ti zî rind qaytê xo bike. Kekê Kamilî, veyve û domanan rê zaf silam û heskerdişê min vaje.” Dima ra Rojî vat: “Dayê, ti wina kewena ma ver. Ti wina kena ma zî xemgîn benê. De nika soz bide ma ke, ti do uca zî wina mebermê û xemgîn mebê. Min vera zî Kekê Kamilî, veyve û domanan rê silamî bike. Oxirê xeyrî bo.” Dayîka Xece veng fîşt xo ra, aye vat: “Ero şima qaytê halê min ê nikayinî mekerê, ma ez çira xemgîn biba û biberma. De emanetê Heq, xizirê kalî û cenabê Elîyî bê. Bi xatirê şima!”

Dayika Xece ver bi balefirî şîyêne, çend gamî ra pey xo dima qayt kerde, lajanê xo rê dest hejna. Çimê Asin û Rojî zî pir bîbî. Heta ke teyare bi hewa kewt û çim ra vîndî bi, cayê xo de mendî. Asin zî saetêke ra dim do bi balefire bişîyêne şaristano ke unîversîteya ey tede bî. Ey awirê xo verda Rojî û vat: “Werrekna unîversîteyê ma herdîyan zî heman şaristanî de bîyêne.”

Her di birayî, fina yewine bî ke yewbînan ra cîya bîyêne. Ê heştês serî bîy ke pîya bî. Pîya şîbî wendegeh, pîya kaye kerdebî, pîya derse xebetîyabî. Yew sifreyî de werd werdbî, yew tase de awe şimitibî. Pîya huyaybî, pîya bermaybî. Vîst û çar saetê înan cîya nêvîyartbî. Nika hem maya xo ya ke ê bi heskerdiş û kedêka girde ardîbî nê rojan û hem zî yewbînan ra cîya bîyêne. Herçiqas na rewşe heminan rê zor ameyêne zî înan zanitêne ke seba wextêkê kilmî yewbînan ra cîya benê.

Êdî wextê şîyîşê Asinî zî ame. Her di birayan yewbînan verar kerd û Asinî vat: “Rind qaytê xo bike. Daye rê telefon bike, aye mereqî de meverde.” Rojî cewab da ci: “Temam, ti zî rind qaytê xo bike. Bimane weşîye de.” Bi şîyîşê Asinî ra, Roj zî nişt ro wesayîte û bi xemgînîya cîyayîye ver bi unîversîteya xo kewt rayîr.

Tekoşînê azadîya şarê kurdî, destpêka serra newayî de game bi game ro heme mintiqayanê Kurdîstanî vila bîyêne. Mîyanê şarî de, bi taybetî zî mîyanê xort û kênayan de eleqeyêko zaf gird dîyêne. Sey heme xortanê kurdan, Asinî zî bi meraq averşîyîşî şopnayêne. Derbarê partî û têkoşîne de zêde çîy nêzanitêne labelê waştêne ke înan nas bikero û bizano. Taxe de yew-di embazê ey, ke welatperwer ameyêne naskerdene estbîy. Wexto ke dibistana amedeyî de wendê, nê embazanê xo reyde dem bi dem ameyêne têlewe. Derbarê têkoşîne de kewtêne mîyanê nîqaşan. Persê ke serreyê ey de estbîy, pers kerdêne. Bi taybetî zî nîqaşî mabêna ey û embazê ey de, o ke bi nameyê Sefqanî ameyê naskerdene, vîyartêne. Sefqan yew-di serrî Asinî ra qijêrî bi labelê rogêrayox, hîsker û gonîgerm bi. Sefqan xortêko porzerd, çimkewe, semt, biaqil, çimakerde û jêhatî bi. Ruyê ey de çend şanikî estbî. Xo bi heme embazanê xo dabi heskerdene. Asin û Sefqanî yewbînan ra rind fam kerdêne. Sefqan bi eslê xo dewa Gulike ya Gimgime ra bi. Keyeyê înan rewra amebi Rojawanê Gimgime. Pîyê ci karmend bi. Dima karmendîye ca verdabi û kewtbi sîyasetî mîyan. Kesêko roşnvîr, demokrat û aştîwaz bi. Waştêne bi rayîrê sîyasetî şarê xo rê xizmet bikero. Cigêrayîşê Asin û Sefqanî ê kerdbî embazê tewr nêzdîyê yewbînan.

Asin teyareyî de bi û serreyê ey de bi desan persî estbî. Her roje xeberê lej û pêrodayîşî ameyêne. Hetêke ra maya xo ra, hetêke ra birayê xora cîya mendbi. Embazê ey Sefqan Gimgime de bi. O do bişîyêne dibistane, do rastê cuyeyêka senî bîyamêne? Nika ra vîrîya maya xo, birayê xo, Sefqanî û Gimgime kerdbî.

Asinî serra verêne bi meraq, bi hesret, wext-wext bi zor û zehmetîye bo zî vîyarna. Xencê çend embazanê welatperweran, hema vaje cuya dibistane de çîyo ke bi ey rê weş bêro çinbi. Her wext maya xo rê telefon kerdêne. Rojî ra qisey kerdêne, rewşa yewbînan persayêne. Hemverê persê maya xo “ti senînî” de vatê “ez rind” a. Rast bi, heme dersê ey başî bî, wendekarêko serkewte bi labelê wina, dolimêke de heme heskerdoxanê xo ra, welatê xo ra dûrkewtiş, ey rê zor ameyêne.

Êdî peyênîya demê wendegehe bî. Tay mendbî bîyero padayene. Seba kifşkerdişê demê şîyîşê Gimgime, Asinî maya xo û Rojî reyde qisey kerd.

Badê çend rojan o, maya xo û birayê xo Roj Gimgime de bîy. Heme zî zaf bikêf bî. Hemine zî derbarê wextvîyartişê xo de qisey kerdêne. Dayîka Xece serreyê her vatişê xo de vatênê: “Bê şima min nêzana ez cuyena yan ney.” Naye ser o Rojî bi peşmerîyayîş vat: “Ti cuyena-cuyena, hem zî verî ra rindêr, cuyena. Kekê Kamilî û veyve, rind qaytê to kerdo. Nê vatişê Rojî ser o, Dayîka Xece û Asin zî peşmerîyayî. Badê Asinî vat: “Dayê min zaf vîrîya to û werdê ke to pewtê, kerda.” Dayîke awir verda Asinî û cewab da ci: “Asin lawo raşt vaje, to tewr zaf vîrîya min kerd yan yê werdî?

Asinî na persa maya xo ser o qasêk bêveng vindert û bin çimî ra qaytê Rojî kerd. Her diyî zî peşmerîyayî. Asinî reyna dest bi qiseykerdişî kerd û vat: “Wele dayê ez çi zûrî bikera, min tewr zaf vîrîya werdo weşo ke to pewtêne kerde.” Bi nê vatişê Asinî, tîrqînî kewte ra her hîrêyan û bi vengêko berz huyay. Dima ra ancî Asin him huyayêne û him zî vat: “Helbet dayê, min zafêrî vîrîya maya xo ya delale kerde.” Dayîke vat: “Werd-merd hadrekerdiş xo vîrî ra bike, êdî to rê werd çin o. To min ra zafêrî vîrîya werdî kerda, hi!” Asinî seba zerrîya maya xo weş kero: “Wa canê maya mi weş bo, ê destê maya min ê hunerinî weş bê. Wa min rê werd nêvirazo.” “Bes o bes, seba werdî hende pesnê mi mede, ez do to rê werd hadre bikera.” Vat Dayîka Xece.

Dayîka Xece û her di lajê xo wina bextewar bî, bi keyf xoşebere kerdêne. Heta ke dibistane abiba do çend mengî wina têlewe de bîyêne.

Asin û Sefqanî seba ke ancî yewbînan dîbî, zaf kêfweş bî. Înan serra vîyartîye û averşîyayîşanê sîyasîyan ser o nîqaşî kerdî. Her diyan zî bireyê xo yê şîyîşî yewbînan ra vat. Labelê yew problem estbi, rayîr û têkilîya şîyîşî nêzanayêne. Serra dîyine ancî maya înan şî keyeyê kekê înan û ê her diyî zî şî dibistananê xo. Peynîya a serre de ke dibistanî amey padayîş, Asin û Roj zî şî Awusturya, leweyê maye, kek û veyva xo. Kekê înan çende cayê tarîxî, tûristîkî û rindekî zanayêne, ê berdî nê cayan ra fetilnayî. Bi abîyîşê dibistanan Roj û Asin apey amey dibistananê xo.

Sefqan bi qefleyêko zaf qelebalix şibi ko. Qefleyî de him xort û him zî kênekî estbî. Şîyîşê înan mîyanê şarî de vengêko gird vet. Heta şîyîşê ey qefleyî rojnameyan de bi xeber. Asin, xebera şîyîşê Sefqanî rojnameyî ra musa. Hetêke ra bi na xebere şa bi, hetêke ra zî seba ke pîya nêşîbî xemgîn bîyêne. Badê xo pîze de vat: “Sey heme wextan, ti ancî min ra ver de yê. Labelê bizane, embazê to zî wextêko zaf nêzdî de uca yo.

Badê wextêk, Asinî û çend embazanê ci unîversîte de hadreyî kerdîbî û pawibê roja şîyîşî bî.

Asinî zanayê ke, eke çim û goşanê xo rewşa şar û têkoşîna ke yena dayîşî rê bigîro, tenê xo bifikirîyo, na cuye de rehetî û weşî nêvîneno. Labelê Asinî domanîya xo de hîkayeyê zilm û zordarîye, bi eşkerayî qetilbiyayîşê şoreşgeran zaf heşnabi. Xortanîya xo de zî qedexeyo ke nasname, ziwan û kulturî ser ro û înkar, çinîkerdiş û şarî ser ro polîtîkaya helênayîşî fam kerdbî. Zanayêne, coka nê zanayîşî Asin kerdbi kesêko azadîwaz. Meylê ey ê şorişgêrî û cigêrayîşî o xurt kerdbi. Ey zanayêne ke eke têkoşîna azadîya şarê xo de ca bigîro do rî bi rîyê zaf tengî, zehmetî heta îşkence, hepis û mergî bêro. Labelê ancî ey cayê xo kîşta şarê xo de girewt. Ameyoxê xo yê şexsî û cuya xo ya rehete ra fek verda. Rayîrê zehmete labelê rûmetine, şopna.

Asin odeya xo de, cila xo ser o vezelnaye fikirîyayêne. Xo bi xo vatêne: “Pey şîyîşê mi ra, do kekê mi Kamil, waya mi, birayê mi Roj, embazê mi û nas û dostê mi xemgîn bibê. Tewr zaf zî do maya mi ya delale xemgîn biba, bideja û biberma. Ezo vîrîya înan, ê zî do vîrîya mi bikerê. Helbet wextêke ra dima do heme kesî agêrê cuya xo ya verêne, labelê maya mi! A do senî dîyax bikera? Wa maya mi ya delale bizana ke ez aye ra yew çî wazena, o zî wa heqê xo ro mi helal bikera û wa bizana ke na dinya de tewr zaf ez aye ra hes kena. Eke mi unîversîte biqedênayêne û bibîyêne doktor, beno ke hetkarîya mi biresayê tayê kesan û cuya înan bixelesnayê. Derd û kulê tayêne rê bibayê derman, dej û janê tayêne bibirnayê. Zêdeyê nînan çîyêk destê mi ra nêamêne labelê şarê mi mîyanê têkoşînêko tarîxî, têkoşînêko estbîyîş û çinbîyîşî de yo. Hemverê polîtîkayanê înkar û asîmîlasyonî bi bedelê giranan têkoşînêko zor û zehmete dano. Hemverê nê hewarê şarê ma yo ke goşanê merdimî de gulbang dano, kamcîn zerrîye, kamcîn wijdan eşkeno berpirsîyarîya xo ra biremo û bi ca nîyaro? Eke merdim na roja tewr teng û tarîye de, berpirsîyarîya xo bi ca meyaro, merdim seba çi cuyeno û kamcîn roje paweno? No semed ra, seba ma kurdan ganî cuye bibo xîret, fîdekarî û têkoşîn. Roje, roja xiretî ya. Ganî xîret nêkewo mîyanê dest û lingan. Senî ke bav û bapîranê ma vato: ´Xîret eşto kutikî ver, kutikî nêwerdo` êdî roje roja dûrî ra temaşekerdiş û qisekerdişî nîya, roja kar û gureyî ya. Eke bi nê ferasetî nêyero têgêrayîş, ê ke ma ra dima bêrê zî do sey ma, na qedere bicuyê. Seba ke na qedera tarî û bêyewme bivuryo û dom nêkero, destê kamî ra çi bêro ganî bikero. Ez bi xo, sey xortêko kurd, nêeşkena çim, zerrîye û wijdanê xo na rewşa ke şarê ma tede yo rê bigîra û nêvîna.”

Wextêkê kilmekî ra dima Asin û çend embazê ey şî wareyê Serekê xo. No firsendêko gird bi. Ê zî na zaneyîye de bî. Kelecanêko gird cuyayêne. Tîya de embazêk înan rê vat: “Wa her embazêk xo rê yew nameyê kodî bigîro.”

Her yewî xo rê nameyêk yê şehîdan weçîna. Wexto ke dore amî Asinî, embazanê ey, yê dibistane vatî: “Ma dibistane de nameyê Asinî pira nabi, Doktor Hawar. Ma wazenê embaz Asin nê nameyî bigîro.” Asinî zî embazê xo nêşikitî û nameyê Doktor Hawarî girewt. A roje ra tepîya nameyê Asinî bi Doktor Hawar.

Ê şeş mengî uca mendî. Dewreyê perwerdeyî ra vîyartî. Serekê xo, cuye û fikrê ey nêzdî ra nas kerdî. Embazê ke herêmê cîya-cîyayan de, mîyanê şerê germî de mendîbî înan ra xeylê çî musayî. Êdî dûrî ra û kitaban de ney, cuyayîşê xo yê rojaneyî de musayêne. Hetê fikir û cuya şorişgêrîye ra, her roje tayêna çî musayêne û aver şîyêne. Hema vaje înan yew saeta xo veng nêverdayêne. Pers kerdêne, nîqaş kerdêne, wendêne û goşdaritêne. Peyênîya dewreya perwerdeyî yê şeş mengan de, heminan seba şîyîşê welatî xo hadre vînayêne. Xora peyênîya serdemê perwerdeyîye de, kesê ke do bişîyêne herêmanê xo, qefle bi qefle kifş bîyêne. Doktor Hawar û embazê ke tê reyde amebî do pêro bişîyêne. Heme yew-di qefleyan de amebî bicakerdene. Na zî ameyê na wateye ke, do yewbînan ra a biqeterîyêne. Îhtîmalo ke ê reyna yewbînan nêvînê zî estbi. Seba ke ê şîyêne cayê şerî, merdiş zî mendiş zî estbi.

Wexto ke qefle û herêma înan a ke do bişîyêne kifş bi, ê heme amey têlewe. Heme zî embazê heman wandegehe bîy. Vîrameyîşê înan ê weş û rindî estbî. Ê do yewbînan ra a biqeterîyêne. Dîyarîyê sey qeleme, saete, qayîş û radyoyî day yewbînan. Her çende nîyardêne ziwan zî baş zanitêne ke do zafê înan ancî yewbînan nêvînê. Seba ke welatî de şerêko zaf germ û giran domnayêne. Her roje xebera şehîdkewtişê embazanê înan ameyêne. Vatiş û şîretê xo yê peyênî yewbînan ra vatêne. Sozê, welatê azadî de yewbînan vînayîşî dayêne yewbînan. Verê ke yewbînan ra abiryê, yewbînan verar kerdî û xatir û serkewtiş yewbînan ra waştî. Vila bîy û her yew şîy qefleyê xo amedekarîyê şîyîşî kerdî.

Doktor Hawar, qefleyo ke do bişîyêne herema Xerzane de bi. Çik nêvat labelê ey waştêne ke şiro herema Dêrsime. Her çende seba şerwananê azadîye heme herêmê welatî yew bîy zî reyna zerrîya ey de Dêrsime estbî. Ey kîşte de cayê Dêrsime cîya bi. Qefleyê xo nêvurna û do bişîyêne mintiqaya Xerzane. Doktor Hawarî çira waştêne şiro Dêrsime? Tarîxê kurdan de Dêrsime dirbetêka girde û xorîye bî. Dêrsime tertelayêka hove û teber merdimayîye ra vîyarte bî. Çi serdema Osmanîyan û çi zî serdema komare de, seba ke fek azadîya xo ra vera nêda bî, Dêrsime heme wextan bîbî hedefa hêrîşan. Osmanîyan, seba ke Dêrsime bikerê binê destê xo zaf pîlanî viraştî û zaf dolimî zî hêrîşî kerdî labelê bi ser nêkewtî. Komara newîye wexto ke amadekarîyê awankerdişî kerdî, kurdan ra vat: “Na dewleta tirke û kurdan a ke kurdî biwazê do bişikê xoser bicuyê.”

Bi nê vatiş û sozan hetkarîya kurdan girewte. Gama ke Dewleta tirke awan bî, kurdî amey înkarkerdene û çinhesebnayene. Wexto ke kurdan behsê heq, nasname, ziwan û rayîrberîya xosere kerd, dewlete bi xişim û hêrs, hêrîş berd înan ser û pêpes kerdî. Qoçgirî, Şêx Seyîd, Zîlan û Agirî wina bî. Tayê darde kerdî, tayê kiştî, tayê kerdî hepisxaneyan. Dewî veşnay û heme heqê kurdan yê xozayî înkar kerd. Komara Tirkîya ya newîye bi ferasetê Îttîhat Terakî, vat: “Kamo ke nê erdî ser o cuyeno tirk o. Xencî tirkan şarêko bîn çîno, xencî bawerîya Îslamê Sûnî zî ganî bawerîyê bînî çinbê.”

Senî ke heme Ermenî kiştî, waştêne şarê kurdî zî bi nê hawayî orte ra wedarnê û yê ke bimanê zî bi qedexeya ziwan, nasname û helênayîş bikerê tirk. Seba naye zî çi destê înan ra ame, kerd. Dewleta Tirkîya xencê Dêrsime hemeyê Kurdîstanî de serdestîya xo awan kerdbî. Dêrsime kurd-kirmanc bî, elewî bî. Xoser cuyayêne. Waştêne ke dewleta Tirkîya nasname, ziwan, çand û bawerîya înan nas bikera. Labelê ferasetê Îttîhat Terakî yê netewdewlet û narsîst ne bawerî û ne zî nasname, ziwan û kulturê kurdan qebûl kerd. Tirkan vatêne: “Ma netewdewlet ê. Yew dewlete est a, a zî ya tirkan a. Yew bawerî est a, a zî îslamê sûnî ya. Yew ziwan esto o, o zî ziwanê tirkî yo. Sewbîna nê welatî de nasname, ziwan, bawerî û kulturî çinê.”

Seba ke Dêrsime ser ro terteleye pêk bîyarê, bi serran raporî amade kerdî. Amadekarîya hêrîşê leşkerî yê hewna girdî amey kerdene. Game bi game Dêrsime dorpêç kerde. Mabênê serranê 1926 û 1938 de bêmabên hêrîşî berdî Dêrsime ser. Şarê Dêrsime binê rayverîya Sey Rîzayî de xover da. Dewlete bi xapa werêameyîşî veng da serekanê Dêrsime. Sey Riza seba pêameyîşî şi Erzîngan. Berpirsîyaranê tirkan Sey Riza û embazê ci eştî hepis. Bi mehkemayêka sexte û bêhiqûqe 15ê teşrîna 1937 de, Seyîd Riza, laj û embazê ci darde kerdî. Peyê nê dardekerdişî ra terteleya wêrankere dest pêkerde. Dewî amey veşnayene, ca û cawarê Dêrsime bi balefiran amey bombekerdene. Bi des hezaran merdimî amey kiştene. Kesê ke remay şî ko û daristanî, bi xazê zehîrî amey jehîrkerdene. Bi hezaran kesî amey sirgûnkerdene û Tirkîya de amey ca kerdene. Dêrsime amî vengkerdene. Mabênê serranê 1938 û 1948 de ca û ware ro şarê Dêrsime amey qedexekerdene. Dewleta tirke nameyê Dêrsime vurna, kerd “Tûncelî”.

Terteleyê Dêrsime yê 38î, bi hovîtîya xo terteleyêko winî bi ke merdimîye heta roja ewro nêvînabi û nêheşnabi. Tertele hovîtî û rîsîyayîya merdimîye bi. Gunayo tewr gird yê hemverê Dêrsime, janê kirmancî û elewîyan bi. No tertele seba ke pelge, rapor û arşîvanê dewlete de nimiteyo, hema zî nêvejîyayo orte û nêyeno zanayene. No tertele û gunayo ke hemverê dêrsimijan de ame kerdene, bi destê dewleta Tirke, bi bireya serekkomar, serekkwezîr, serfermandar, walî û rayîrberê bînan ame kerdene. Sey heme dêrsimijan, Doktor Hawar zî bi şanikanê terteleyî, bi a dirbeta ke hema zî gonîyena, bibi pîl. Her çiqas o Gimgime de amebi dinya zî bi eslê xo Dêrsime ra bi. Emrê xo de, qet nêşibi Dêrsime û nêdîbi. Tena derbarê nê terteleyî de hîkayeyê zerreveşnayeyî goşdarnabî. Seba naye zî waştêne bi têkoşîna xo ya Dêrsime de, heyfê kiştişê bi hezaran kesan, heyfê terteleyê tebermerdimîye bigîro. Reyna waştêne weşikî û rindekîya Dêrsime ke nîna vatene, bivîno. Seba ke kirmanckîye zanayêne, do bieşkayêne mîyanê şarî de bi hawayêko rehet xebatê sîyasî û rexistinî bikero. Bi kilmkî, waştêne bireso hewara Dêrsima dirbetine û bibo doktorê dirbetanê hezaran kesî. Waştêne hewar û qêrîn, kul û derdanê bi desan serran bipêşo. Seba heme dêrsimijan, Dêrsime yew darêka ke bi kokê xo di xorîyîya erd û tarîxî de ya û ê zî pelgê a dara ke vayê rojawanî-terteleyî ver vila bîyê yê. Doktor Hawarî waştêne ancî bireso kokê xo yo qedîm û kokê xo ser o newe ra kewe bibo. Senî ke verênan vato: “Her vaş kokê xo ser o kewe beno.” Bi vatişêko bîn “Her teyr bi refê xo reyde firreno.” O zî teyrê refê koyanê berzan yê Dêrsime bi. Ey waşt ke cayê Pîrê xo Sey Rizayî de halên virazo. Labelê o do bişîyêne Eyaleta Xerza. Xora têkoşînê her leteyê welatî ameyêne maneyê hesabperskerdişê hovîtîya Qoçgirî, Zîlan, Agirî, Şêx Seîd û Dêrsime.

Serekê nê şorişgêran, her qefleyo ke do bişîyêne welat, ê şorişgêran reyde dolima peyêne kombîyîş viraştêne. Derbarê mintiqaya ke do bişîyêne de nîqaşî kerdêne. Heme qefleyan ra ameyêne vatene: “Bi awayêko erjan û sivik nêzdîyê lej û şerrî mebê, xo bipawê, seba merdişî nê seba cuyayîşî şirê. Ez tîya ra şima şirawena, labelê çend mengan ra dima xebera şehîdkewtişê şima yena, wina nêbeno. Wina mekerê. Ez pratîkêko wina qebûl nêkena. Eke şima zî sey embazê ke şima ra ver şî bikerê, qet meşirê. Şima zanenê yew kadro, yew gerîla bi kedêka senîne resena û vejîyena orte? Şima zanenê pî û maya şima, bi kede û heskerdişêko senî şima pîl kerdê? Şima zanenê hêvîya partî û şarî şima ra çi ya? Seba naye heşyar bilebetyêne. Kêmanîyê ke şima ra ver ameyê kerdene înan ra dersan bigîrê. Karê têkoşîn û şorişî bi ruhê serkewtişî bigîrê dest. Sey yew hunermendî, yew westayî nêzdîyê gureyê şorişî bibê. Şima hemine rê weşî û serkewtiş wazena.”

Wexto ke ê yewbînan ra aqeterîyayî, heminan serekê xo verar kerd û ey ra xatir waşt. Serekê înan zî heta ke ê verê çiman ra vîndî bî, nîyadayêne û dest hejnayêne. Qefle yew bi yew kewtêne rayîre. Qefleyê Xerza ke Doktor Hawar zî tede bi kewtî rayîrî, şî. Wexto ke serekê înan, înan reyde qisey kerdişo peyên kerd û ê oxir kerdî, Doktor Hawarî xo pîze de vatbi: “Bi serran o ke serekê ma tîya yo, şar û welatê xora dûrî û tena yo. Ganî ma winî bikerê ke, rojêke ra ver serekê xo na tenayî û xerîbîye ra bixelesnê û biresnê şarê ci.”

Qefleyê Doktor Hawarî, raywanîyêka derg û dilaye ra dima rest Herêma Xerza. Mîyanê qefleyî de, kesê ke bi serran o gerîlatîye kerdbî zî, kesê sey Doktor Hawarî newe zî, kesê ke verê cû uca mendbî û herême nas kerdêne zî estbî û kesê ke dolima verêne şîyêne zî estbî. Rewşa herêma Xerza başe nêbî. Di serrî têpey de berpirsîyarê herême bi awayêko şik û guman û bi sebebê nekifşkerdeyî şehîd bîbî. Bi seyan embazanê înan ganê xo vindî kerdbî. Bi taybetî zî herêma Bedlîse de. Herêma Bedlîse de, cayo ke gerîlayî nêkewtîbî dame û zayîat nêdabî hema vaje çinbî. Her hetê Bedlîse bi mezelê komî yê gerîlayan dekerde bî. Sedemê nê vîndîbîyîşan çi bi? Çirê wina bîyêne? Uca de çi estbi? Kesî nêzanayêne. Labelê her qefleyo ke şîyêne uca zî wextêko kilm de çin bîyêne. Serra peyêne de yew berpirsîyarêko bîn xebate ser o bi. Labelê rewşa mintiqaye nêvurîyabî. Winî asayêne ke gureyê qefleyê neweyî do zehmet bîyêne.

Badê herême de xo ca kerdişî, qefleyê Doktor Hawarî, heme cayanê mintiqaye ra fetilîyay. Embazanê xo reyde kombîyîş viraştî. Embazê xo nas kerdî. Înan waştêne ke problemanê herême fam bikerê. Gama ke grube rest cayê berpirsîyarê pêroyî yê herême û qaytê cuye û nêzdîbîyîşê ey kerd, vînayî ke çewtî û vilabîyîşî kesayeta berpirsîyarî de dest pêkerdo. To vatêne qey hende vindîbîyîşî nêvirazîyayê û nêvirazîyenê. Keso ke qaşo ey rê berpirsîyar ameyêne vatene, pey keyf û rehetîya xo yê rojane de bi.

Cuyeyê şorişgêrî, metodê gerîlatîye, ferasetê rêxistinî, têkoşîn û lej, amebî xeripnayene. Sedemê heme vîndîkerdişî û tasfîye, pratîk û cuya înan bî. Keso ke qaşo ci rê vatêne berpirsîyar, çend kesê sey xo kewte, dor û verê xo de kom kerdîbîy û xencê werd û keyfî teba nêfikirîyayêne. Cuye û pratîkê înan heme rewşa înan dayêne dest. Ê ne gerîla û ne zî şorişgêr bî. Ê kesê sûtal û kewte bî. Çi heyf ke sûtalî û kewteyîya înan bîbî sedemê vindîkerdişanê gird û giranan. Xora sey heme kewteyan, keso ke ci rê vatêne berpirsîyar, peyê hende xirabî û zerar û zîyanî ra rîyê xo yê rast da teber û rema şi verara yê sey xo. Êdî grube hol fam kerdbî ke kar zehmet û problemê mintiqa giran ê. Labelê grube rayîrê çareserîya probleman zanayêne. Senî û kam cayî ra dest pê bikerdayêne kifş bi. Grube wext nêvîyarna û sere de metodê gerîlatîye, şorişgêrîye û sererastkerdişê cuyeyê gerîlatîye ra dest bi kar kerd. Grube giranîye da kombîyayîş û perwerde. Bi têgêrayîşê xo û ked û xebata heme gerîlayan rewşa herême ver bi başî û rindîye şîyêne. Herême giran-giran ameyêne ra xo ser.

Rojê Doktor Hawarî, yew rojname ra xebera şehîdkewtişê Sefqanî girewte. Bi çeka destê xo ya fotografê Sefqanî yo bedew hemverê ci de bi. Binê fotografî de zî tarîxê şehîdbîyîşê ey û nameyê kesanê ke peyamê vîrardişî dabî, nuştebî. Zerrîya Doktor Hewarî veşayêne. Vîrardeyê ey û yê Sefqanî, yew bi yew verê çimanê ci ra vîyartî. Kelecanî û gonîgermîya Sefqanî amî vîrê ci. Cesaret, fîdekarî û jêhatîya ey ser o fikirîya. Nika zî binê erdî de bi. A game çimê ci pirr bî. Ey zî zanitêne ke nê rayîrî de merg zî esto. Labelê zerrîya kambaxe rê zanayîşî pere nêkerdêne. Sefqan zaf rew şibi, hîna zaf ciwan bi. Merg qet ro beşna ey nîyamêne.

Sefqanî demêko kilm, ko de, perwerdeyê sîyasî û leşkerî dîbî. Dima o û di embazê xo ke yew cinî û yew camêrd bî, seba xebatêk şî yew mintiqa. Her di embazê ey yê bînî bi serran bî mîyanê têkoşîne de bî. Sefqan, him do xebatê pratîkî înan ra bimûsayêne û him zî xebat bikerdêne. Ê yew dewe de bî. Pey perojî bi. Leşker ver bi dewe ameyêne. Seba ke dewe de şer nêvirazîyo û şar zirar nêvîno dewe ra vejîyay û ver bi tûmê peyê dewe kewtîy rayîre. Labelê hema nêresabî tûmî, yew helîkopterî adir ro sereyê înan varna. Her hîrê zî uca de şehîd kewtî. Leşkeran nêverda dewijî cenazeyanê înan wedarê. Her hîrê cenazeyî kerdî yew mezele. Demêk ra dima keyeyê înan amey cenazeyê domananê xo girewtî û berdî. Goreyê vatişan, gama ke cenazeyê înan vetî, dirbetanê înan ra seke newe şehîd bîyê gonî ameyêne. Cenazeyê înan qet nêxerepîyabî. Heta tayê dewijan bi bermayîş sond wendo û vato: “Ma bi çimê xo dîyo û bi goşanê xo heşnayo, gama ke cenazeyê Sefqanî vetî û şutî, cenazeyî ra vengê nalayîşî ameyêne.”

Cenazeyê Sefqanî benê Gimgime. Gimgime şervanê xo, xortê xo yo delal di verara xo de kerd meyman û kerd hewn ra. Waya Sefqanî Xezale, Sefqanî ra di serrî qijêr bîye. Aye kekê xo Sefqanî ra zaf hes kerdêne. Merdena Sefqanî ra dima veng û vajê aye birya bi. Her roje bermayêne. Merdimî vatêne qey bîya lale. Kesî reyde teba qisey nêkerdêne. Destê xo cuye ra antbî. Rik û hêrsê Xezale hemverê kesanê ke birayê aye şehîd kerdbî, zaf bî. Xezale ge-ge xo pîze de vatêne: “Ganî ez heyfê birayê xo bigîra, ganî ez zî rayîrê ey ra şira.”  Û Xezale wextêkê kilmî ra pey şîye.

A serre zaf zehmetine bî. Dewlete dewî veng kerdêne, veşnayêne. Bi se hezaran kesî ca û wareyê xo ra amebî koçkerdene. Şaristan û metropolan ro vila bîbî. Mîyanê çinbîyîş û zehmetîye de cuya xo vîyarnayêne. Heto bîn ra kuçe û kolanan de bi roje, verê çiman de bi destê kiştoxê gonîweran merdimî ameyêne kiştene. Tayê ameyêne tepiştene û badê cû vindî kerdêne. Çend dore ro pîyê Sefqanî û Xezale zî gefî amebîy wendene. Naye ser o înan keyeyê xo bar kerd û şî şaristanêkê rojawanî. Xezale nêzdîyê di serrî ko de mende. Şerêk de amî girewtene. Dimayê des serrî hepisxaneyî ra resa azadîya xo.

Doktor Hawar, bi goreyê perwerdeyê ke wareyê serekî de dîbi û bi qaso ke fam kerdbi, destî ra çi ameyê kerdêne. Seba ke problemê herême çareser bikero xebitîyayêne. Bi cuye, pratîk û keda xo bîyêne nimûne. Bi dermankerdiş û doktorîya xo zaf embazî mergî ra raxelisnayêne. Nêzdîyê di serrî bî ke a mintiqa de bî. Êdî sey verî remayîş û şehîdkewtiş nêbîyêne. Bi kede û xebata heme gerîlayan, mintiqa amîbî ra xo ser. Rojêke operasyon ver bi cayê înan amebi destpêkerdene. Nobedarî dûrî ra ê ferq kerdîbî. Her kesî lezkanî hadreyîya xo kerde û xo da cayêkê berz û rindî. Mabênê înan û leşkerî de heta vereşan, şerî dewam kerd. Ke hêdî-hêdî bî tarî, leşkerî xo apey ant û înan zî cayê xo vurna. Doktor Hawar bi dirbetin. Embazanê ey dirbeta ci pîşte û o girewt û şî. Embazanê ci bi ey lexê xo kerdêne, vatêne: “Kes nêweş bibo yan zî dirbetin bo, çare doktor o. Labelê ke doktor dirbetin yan nêweş bo, êdî çîyo ke bêro kerdene çino.”

Nê lexan ser o Doktor Hawarî vat: “Çare esto, esto. Şorişgêrîye de heme wextî de çareyê heme probleman esto. Ma şorişgêrîye çareser kerdişê probleman nîya? ”

Dirbeta Doktor Hawarî girane bî. Ganî amelîyat bibîyêne û dirbeta ci biameyêne dermankerdene. Eke wina nêbo îhtîmalê seqetmendişê ey zî estbi. Qandê cû embazan bire da ke ey bişirawê Stembol. Seba naye dest bi hadreyîyan ame kerdene. Doktor Hawarî ra ame vatene: “Ma do to bişawê Stembol.” Naye ser o Doktorî qisey kerd û no bire qebûl nêkerd û vat: “Ez baş a. Hewceyê şîyîşê Stembolî nêkeno. Wextêke ra tepîya ez do biney baş ba.” Ey rewşa xo û giranîya dirbeta xo zanayêne. Labelê nêwaştêne koyî ra şiro. Embazanê ci reyna ci rê vat: “Ma îtîraz qebûl nêkenê. Ma heme hadreyî kerdê, ti do emşo şirê.

Êdî çîyêk ke Doktor Hawarî bivatêne çinbi. Bi tarîbîyîşî ra Doktorî embazanê xo ra xatir waşt û di embazanê xo reyde kewtî rayîr, şîy dewa tewr nêzdîye. Dewe de sereyê xo şut, kincê xo vurnayî û nanê xo werd. Çaya xo şimite. Embazanê ey wayîrê seyare pêt şîret kerd, ê vistî rayîr û agêray. Tarî bi. Seyareye mîyanê tarîyî de xij bîyêne û şîyêne. Doktorî mîyanê kincanê sivîlan de xo viran û xerîb hîs kerdêne. Rayîr de zaf wesayîtî çinbî. Xencê vengê motorî û vengê deyîranê ke teyibê seyare ra berz bîyêne, veng çinbi. Wexto ke wesayît kewt rayîr, Doktor Hawar û ramitoxî derg û dila qisey kerdî. Nika her di zî bêveng bî.

Doktor Hawar, kesêko bi rih û beden, bi fikir û pratîk û bi zerrîye û mezg xo ra aşt bi. Kesêko xobawer, aver vînaye û rehet bi. Şorişgêrêko wayîrê armanc û xeyalê girdî bi. Seva merdimîye wayîrê heskerdişêkê girdî bi. Heme zehmetî û tengîyê têkoşîne xo rê kerdêne sedemê zafêrî, kede û xebate. O her wext bi ferasetê “keso ke bawer bikero û seba armancê xo, bi bawerî têkoşîne bido, vernîya serkewtişê ey de tu çîyêk nêşeno vindero.” cuyayêne. Wexto ke Doktor Hawar rayîr de şîyêne, teyibê maşîne de deyîrê kirdaskî ameyêne vatene. Doktor Hawar kirmanc bi, kurmanckî nêzanayênê. Di serrê peyênî de qasêke musabi. Awaz û muzîkê deyîran ro weşê ey şîyêne. Ge-ge xo veradayêne xorînîya deyîre û vengê veşnayî yê muzîkî û qaytê rayîrê ke bi roşnê wesayîte roşn bîyêne kerdêne û ge-ge zî ey û ramitoxî xoşebere kerdêne. Zereyê wesayîte germ bi. Vengê deyîran ey rê sey lorîka dayîka ke domanê xo bikero hewn ra, ameyêne. Coka demêk ra pey o bi xo şi hewn ra. Ramitoxî ewna ke Doktor şîyo hewn ra vengê teyibî girewt. Ramitoxî xo pîze de vat: “Wa xo rê qasêke rehet rakewo.”

Badê nê rayîrşîyayîşî, gama ke doktor bi vengê ramitoxî heşyar bi, wesayît verê yew cayê xoarasîyayîşî vindertbi. Gama Doktor Hawar û ramitox amey têçim, ramitoxî vat: “Embaz hala vurze ra, ma tîya werd biwerê, qasêke biaresê û bado reyna bikewê rayîrî.” Naye ser o Doktor Hawarî veng fîşt xo ra: “Beno embaz, ez xeylê wexto kewta ra, winî nîyo? Nika ti zî bêhewn mendî.” Ramitoxî vat: “Ti mi mefikirîye, ez musayî ya. Halê mi tim wina yo.”

Senî ke wesayîte ra peya bîy vayêkê honikî û pakî ê pîştî û ver bi cayê dest û rîşutişî şîy. Her dîyan hewayo honik û pak ant pişkanê xo. Qasêke amey ra xo ser. Wexto ke masa werdî ser o roniştî, hetêke ra werd werdêne û hetêke ra zî dormeyê xo temaşe kerdêne. Badê werd werdişî ramitoxî cixareyê xo yê diyine zî tavistebî û şimitêne. Doktor Hawarî ramitoxî ra vat: “Eke hewnê to yeno, tîya tayê rakewe, hewnê xo bigê û ma do bado bikewê rayîrî. Ti se vanî?” Ramitoxî vat: “Wilayî ti raşt vanî embaz. Hewnê mi yeno. Seba raywanîyêka bêqeza û bela, qasêke hewnê xo bigîra baş beno.”

Her di hemrayîrî heta şewdirî uca mendî. Badê cû seba ke rayîre ra arayîya xo bikerê tayê çî zî herînay û kewtîy rayîre. Raywanîya roje ro weşa Doktorî şîyêne. Heme hetî roşn bî. Ey do bi goreyê zerrîya xo dor û ver temaşe bikerdêne. Wesayîte ge-ge rayîrê rast û dergî ra şîyêne û ge-ge zî hetanê rast û çepî ra çerexîyayêne. Ge-ge dayêne bi qîyame û veracor şîyêne, ge-ge zî dîyarê newalêkê xorînî ro, xo veracêr verdayêne. Ge-ge pêşê yew koyî de û ge-ge zî xo mîyanê daristanêkê gurr û girdî de dîyêne. Gelêk dewî, şarçe û şaristanî xo dima verday. Doktor Hawar di serrî bi ke ko de bi. Ko de, ê bi roj cayê xo de vindertêne û şan de gêrayêne. Nê semedî ra zî sey nikayî nêşayêne der û dorê xo temaşe bikerê. Raywanîya bi roje ey rê xerîb ameyêne. Hawarî, xoza bi çimê gerîla temaşe kerdêne. Gelo nê koyî, newal û daristanî seba cabîyîş û têgêrayîşê gerîla rê, senî bî? Bi kêr ameyêne yan ney? Kam zaneno, gelo yê ke ey ra ver nê rayîrî ra şî, bi kamcîn çimî ewnîyêne dor û verî ra? Bêguman dinyaya teberî, her çende heman çî bo zî her kes bi çim, cuye û eleqeyê xo ewnîyeno û vîneno. Yew gerîla, yew leşker, yew tûrîst, yew şiwane û yew wênekêş heman dîmene do bi çimanê cîyayan û bi goreyê eleqeyê xo bivînê û bifikirîyê. Rayîr de çend dolimî wesayîta înan amî vindarnayene. Amî sayêkerdene û qaytê ewraq û nasnameyanê înan ame kerdene. Doktor Hawarî rê nasnemeyêka bi rêkûpêke amîbî viraştene. Heme cayan ra bêproblem vîyartî. Cayê cîya-cîyayan de vindertî, werdê xo werd, çaya xo şimite û arasîyayî. Doktor Hawarî heta Stembol ge-ge nat û wet temaşe kerd, ge-ge rakewt û ge-ge zî ramitoxî reyde qise kerd. Helbet goşdarîya deyîrê weşan zî na raywanîye de kemî nêbîyê. Hiş û aqilê Doktorî ko û embazanê ey de bî. Nika ra xo pîze de vatêne: “Gelo do çi wext tedawîya mi bixelesîyo û ez do çi wext agêra?”

Raywanî badê vîst û çar saetî, Stembol de bî. Ramitoxî Doktor Hawar berd cayêko do bişîbayê, teslîm kerd û agêra.

Doktor Hewar Stembol de şî keyeyê Laser û Sosine. Seba ke roja şemîye bî Laser û Sosine keye de bî. Seba ke Doktor rayîra derg ra amebi, Sosine û Laserî verê awe germ kerdêne. Doktorî sereyê xo şut. Kincê xo vurnayî. Werd û çaye ra dima wayîrê keyeyî û meymanî giran-giran dest bi xoşebere û yewbînan naskerdişî kerd. Doktor Hawar do keyeyê înan de bimendêne û do embazê ey biamêne o biberdêne tedawî bikerdêne. Labelê çi wext do biamêne kifş nêbi. Sosine û Laser newe zewecîyabî. Domanê înan çinbî. Her di zî girweyayêne. Zereyê hewteyî de panc rojî, şewdir pîya şîyêne kar û şanî de pîya agêrayêne. Tena peyênîya hewteyî, roja şeme û yewşemeyî keye de bî. Wexto ke ê şîyêne kar, Doktor Hawar keye de tena mendêne û nêvejîyayêne teber. Wextê xo bi wendişê kitabî, rojname û bi temaşekerdişê televîzyonî derbas kerdêne. Sosine werdê Doktorî yê roje, verê ra hadre kerdêne. Wexto ke ê şîyêne kar, Doktorî keyber zere ra kilît kerdêne. Gama ke Sosine û Laser gure ra agêrayêne, vernî veng dayêne û badê cû Hawarî keyber akerdêne. Seba doktorî her di rojê peyênî yê hewteyî tayîna rind vîyartêne. Qet nêbo Laser û Sosine keye de bî û yewbînan reyde qisey kerdêne û tenê nêmendêne. Doktor Hawarî rewşa ekonomî yê Sosine û Laserî zanayêne. Seba ke înan rê nêbo bar, waştêne pereyê ke ey ser de bî, bido înan. Coka veng fîşt xo ra û vat: “Eke şima min şaş fam nêkerê ez o çîyê vaja.” “Vace embaz, ma do çira to şaş fam bikerê”, vat Laserî. “Seba hewceyîyê mi embazan tayê perey dayê mi. Ez wazena ke şima înan bigîrê. Wa rewşa şima zî zaf tenge nêbo.” Sosine bi peşmerîyayîş û vengêko nerm vat: “Wîî ez qedayê to bigîra. Hala nîyaderê se vano? Embaz ti bi heqî kenî wina mefikirîye. Ti wina bikerî ma do bidîme pêro. Ma zanenê şima dewlet ê, pereyê to zaf ê. Wa ê leweyê to de vinderê. Qasê yê to nêbê zî pereyê ma zî est ê, ez qida. Ez to ra lava kena ke çîyê winasî mefikirîye. Ez waya to ya, Laser birayê to yo. Keye zî keyeyê to yo, wina bizane.” “Embaz, bizane ka rewşa ma rind a. Eke ti rehet nêbî, xo rehet hîs nekî, o dem ma do zaf xemgîn bibê,” vat Laserî. Naye ser Doktor Hawarî vat: “Ez şima fam kena. Gumanê şima çinêbo ke ez zaf rehet a. Min verî de zî vat ke wa vatişê min şaş nêro famkerdene. Eke hewce bibo, eke lazim bibo wa xebera şima pê est bo.”

Her hîrêyan na xoşebereye ra dima, na babete ser o qisey nêkerd. Rewşa koyî, şerî û gerîlatîye ser o çi ameyêne aqilê Sosine û Laserî pers kerdêne. Doktor Hawarî zî yew bi yew cewabê persan dayêne. Doktorî zî derbarê xebata înan, rewşa teberî, rewşa embazanê xo de înan ra çîyî persayêne. Sosine û Laserî zî di na derbare de çi zanitêne vatêne. Xoşebereyê înan, qiseyê înan nê babetan ser o bî. Rewşa xebate û kadroyanê Stembolî qasêke têmîyankewte bî. Kes û kadroyê ke bi goreyê fikir, pratîk û cuya şorişgêrîye lebetîyayêne û kar û gureyê xo de birêxistinî têgêrayêne estbî. Kesê ke heremanê cîya-cîyayan yê welatî ra, lejî ver remabî û bi hawayêk ancî kewtbî mîyanê xebatan estbî. Nînan reyde tayê kesê ke lejî de dirbetin bibî û seba tedawîye amebî Stembol estbî. Tayê kesê ke tedawîya înan xelesîyabî labelê seba rehetîya xo anêgêrabî û mîyanê xebata sîyasîye de ca girewtbî estbî. Tayê nêweş û dirbetinî zî seba ke anêgêrê, heta ke înan ra ameyêne tedawîya xo herey fîştêne û bi naye zî nêmendêne, her yewî/e xo rê cinîye yan zî mêrdeyêk dîyê û orte ra vîndî bîyêne zî estbî. Helbet heme nêweş û dirbetinîy wina nêbî. Êyê ke waştêne rojêk raver weş bibê, tedawîye biqedîyo û agêrê zî zafî bî. Êyê ke karê înan xelesîyabî û agêrabî zî estbî. Labelê kesanê ke xo nêzanayê û bi cuye û pratîkê xo bîyê nimûneyê çewtî û şaşîyan zî, şenik nêbî. Ge-ge ke înan ra yew ameyêne tepiştene û kewtêne binê çiman, kam nas kerdêne û çi zanayêne heme çî vatêne. Bi desan kesîy xo dir dayêne girewtene.

Doktor Hawar wexto ke ko de bi ge-ge derbarê xebatanê şaristanê girdî de haydarî ameyêne. Zaf-şenik derbarê na rewşe de, zaneyîyê Doktor Hawarî estbî. Labelê, embazî yew bi yew nêşinasnayê. Qandê cû rewşa înan yê a roje nêzanitêne. Tayê şariştanan de, her çiqas kadro û xebatkarî estbî; bi mengan, bi serran ne xebat ameyêne kerdene û ne zî înan ra zanayîşî ameyêne girewtene. Hema vajê bîyîş û çinbîyîşê înan kifş nêbi. Doktor Hawarî derbarê nê embazan de Laser û Sosine ra tim û tim persî pers kerdêne. Sosine û Laserî zî heme çî yew bi yew Doktorî rê vatêne. Labelê derheqê kesê ke remabî yan zî seba nêweşî û dirbetinî amebî û bibî sebebê xeylê xirabîyan çîyêk nêvatêne. Înan vatêne hem nêweş o û hem zî wa embazê ey na babete ser o ey reyde qise bikerê. Persgirayêka bîne zî nêweş û dirbetinê ke ameyêne uca, carna bi hewteyan bi mengan yew keyeyî de mendêne, labelê ê xebatkar û kadroyê ucayî nêşîyêne ê nêdîyêne û bi tedawîya înan eleqeder nêbîyêne. Kesê nêweş û dirbetinî winî orte de pawokê embazanê xo mendêne. Rewşa nêweş û dirbetinan bi vîyartişê demî reyde giran û xirabêrî bîyêne.

Di hewtey bi ke Doktor amebi Stembol. Laserî embazanê ey rê xebere ruşnabî. Hîna zî kes nîyamebi. Doktor Hawarî şewêke xoşebere arde qala nêameyîşê embazanê xo ser û vat: “Gelo çira embazî nîyamey? Di hewtey vîyartîy ke ez tîya ya.” “Beno embaz beno. Embazê tîya her wext nêşenê rehet têbigêrê. Tîya şaristan o, zehmetîyê înan zî est ê”, vat Sosine. Dima Laserî vat: “Sosine rast vana. Wext est o ke embazî bi mengan nêşenê şirê, bêrê.” Doktor Hawar: “Bi mengan! Ezo tîya bi mengan, wina vindera?” Laser: “Nê embaz nê ti do bi mangan wina nêvindî. Mi vat beno ke, embazî bi mengan zî nêrê. Ma xebere rusna embazan rê, çi wext fersend bivînê do bêrê. Na nîna na mana ke ti do bi mengan tîya bimanî.” “To behsê mengan kerd, çimê Doktor Hawarî tersnay,” vat Sosine, bi peşmerîyayîş. Doktor Hawar: “Eke embazî bêrê do tedawîya mi zî demêkê kilmî de çareser bibo, winî nîya?” Naye ser Sosine vat: “Kifş nêbeno embaz. Carna fersend bi dest keweno, tedawîye lez bena, ge-ge zî erey kewena.” Doktor Hawar: “Ameyîşê embazan ra dima karê mi lez bixelesîyo, do zaf rind bibo.” “No eceleyê to çi yo, embaz? Qey ti zaf ma ra aciz bîyî? Hala ma rê vaje, ez qidayê embazê xo,” vat Sosine. Doktor Hawar: “Nê nê, qey çîyêdo hinayin beno! Lava kena wa çîyêko winasî nêro aqilê şima. Ez hetêke ra wazena embazan bivîna û hetêke ra zî mijara na tedawîya mi orte ra vejîyo, wina ecele kena. Sewbîna sedemêke çino.”

Laserî û Sosine zaf qedrê Doktor Hawarî zanayêne. Şan de û her di rojanê peyênan yê hewteyî de fîlme temaşe kerdêne. Coka waştêne Doktor Hawarî bigîrê şirê teber, bifetilîyêne. Labelê tersayêne ke çîyêk bêro sereyê ey, nêşîyêne. Doktor Hawarî her roje dirbeta xo, bi xo pak kerdênê û pîştênê. Kerdê nêkerdê nêverdayêne Sosine û Laser dirbeta ey pak bikerê.

Rojêk ancî her di zî şan de gureyî ra agêray amey keye. Gama ke kewtîy zere rîyê Sosine huyayêne. Her dîyan zî sey heme wextan hal û xatirê Doktorî persa û badê Sosine vat: “Embaz mijdanîya mi bide, ezo to rê çîyêk vaja.”

-Çi wazena vaje. Bes ti xebere, xebera xêrî vaje.

-Embazî do bêrê, bêrê. Do bêrê to bivînê.

-Ti raşt vana! Çi wext?

-Meşte, meşte. Şan de ma do pîya bêrê.

-Zaf baş a, mijdanîya to ya xêre. Ez zaf kêfweş bîya. Ka nika vaje embazê xo ra çi wazena?

-Na kêfweşîya to mi rê bes a. Êdî teba nêwazena.

-Temam wa deynê mi bo. Eke ez vejîyaya teber, ezo embaza xo rê mijdanîye bigîra. Aseno ke do karê tedawîya mi zaf nêanco. Nêzdî de do zelal bibo.

-Hala ecele meke. Min nêvat embazî do to biberê nêweşxane, min vat do bêrê to bivînê. Êdî karê tedawîyî senî beno, çi wext beno do dima ra kifş bibo, vat Sosine.

-Sosin ti nêzana eke embaz Doktor Hawar nêbo kes çino ko de pêro do. Çi beno wa bibo ganî embaz Doktor nêvindero, şiro, vat Laserî.

Laser û Sosine peşmerîyayî. Binê çiman ra qaytê Doktorî kerdî. Doktor Hawarî şerm kerd. Gonî eşt bi rîyê ey. Rîyê ey sûr bi. Laserî ancî dom kerd, vat: “Ma lexe biderê hetêke. Ganî tedawîya embazî erey nêkewo. Her roje operasyonî virazîyenê û merdimî yenê girewtene. Hepisxaneyê Stembolî bi ê kesanê ke yenê girewtene pirr bîyê. Ganî ma naye ra derse bigîrê.” “Embaz Laser rast vano,” vat Doktor Hawarî. “Çirê rast nêvajo. Vatena ey ro karê to yena,” vat Sosine, bi peşmerîyayîş.

Roja bîne Doktor bi hawayêko bêsebir pawibê şan û ameyîşê meymanan bi. Wexto ke zengilê keyberî cenit, cayê xo ra qil da, werişt ra xo ser û bi lez û bez şi keyber akerd. Di Vernî de di embazê ey û dima zî bi rîyê peşmerîyayî Sosine û Laser kewtî zere. Ey û embazanê xo yewbînan verar kerd û derbasê cayê roniştişî bîy. Sosine kulîne de werd hadre kerdêne. Laser zî şi ke aye rê hetkarîye bikero. Sosine o apey ruşna û vat: “Ti şo meymanan het de ronişe. Wa xo xerîb nêvînê.”

Doktorî û embazanê xo hal û xatirê yewbînan persa. Doktorî rewşa înan û xebatanê şaristanî persa û înan zî rewşa embazanê xo yê koyî. Yewbînan reyde derg û dila qisey kerdî. Doktorî waştêne rew agêro welat. Qandê cû babeta tedawîye akerde û vat: “Embazêne, ez wazena rew agêra welat. Mijara tedawîya min bena, nêbena, senî hewa bena rojêk ra ver zelal bibîyêne, rind bîyêne.” “Ma do mijara tedawîye ser o bibaldarî vinderê. Heta ke destê ma ra bêro, seba çareserîye ma do cehd bikerê. Labelê ti nika naye mefikirye. Rind qaytê xo bike. Ma do rayîrêk bivînê. Xwezila heme embazî sey to bibîyêne. Tayê embazî yenê, tedawîya ci xelesîyena, benê weş û war zî labelê nêşinê. Tayê zî seba ke tayêna zî tîya vinderê, qaso ke destê înan ra yeno tedawîya xo tepîya erzenê. Seba naye zî zafê înan yenê tepiştene û kewenê hepis,” vat yew embazê ey. Doktor havar: “Mevaje! Embazê ma xo kenê rewşa winasî zî, çi heyf!” “Qet qal meke, embaz. Ma tîya bi çi rewş û kesî ra rîbirî manenê, ti nêzanî. Dima ra ma do qisey bikerê,” vat embazê bînî.

Embazê ey, yewbînîvînayîşanê bînan de, rewşa kesê nêweş û dirbetinan û rewşa kesanê ke remabî û amebî uca ardênê ziwan. Senî kerdêne, kewtêne çi rewşe, na rewşe û cuya înan şarî û xebatan ser o senî tesîrêko nebaşe viraştê yew bi yew vatî. Doktor Hawarî rewşa tayênan nêzdî ra fam kerde. Embazê ey çend dorî amey û şî. Labelê hîna problemê tedawîye çareser nêbibi. Doktor ewnîya ke embazanê ey hîna no problem çareser nêkerdo, înan ra vat: “Ez zanena şima hewl danê û cehd kenê, labelê heta nika mijara tedawîye de tu averşîyîş nêvirazya. Ez rewşa şima fam kena. Labelê ez zî di mengan ra vêşêrî yo tîya ya. Verî ra tayê nasê mi estbî. Beno ke şima bi rayîrê înan, bieşkê babeta tedawîye çareser bikerê. Naye ser o şima se vanî? Embazê Doktorî: “Willahî rind beno. Eke rayîrêko nîyanêne bibo tayêna rind beno. Ti name û hûmara têlefonanê înan bide ma bicerebnê.” Doktor Hawar: “Eke şima înan reyde qisey kerd, silamanê mi vajêrê. Labelê kesî ra mevajê ez tîya ya.” Yew Embazê Doktorî vat: “Ma do na babete de baldar bê, ti qet meraq meke.

Embazî ro wayîrê têlefonanê ke Doktorî dabî gêray. Senî ke ê bi xebera dirbetinîya Doktorî hesîyay, nêvindertî amey Stembol. Verênî embazî û dime ra zî Doktor Hawar dî. Çend serrî bî ke înan yewbînî nêdîbî. Bi hesret kewtî mîyanê xoşebereyêka germe. Îmkanê înan estbî. Mijara tedawîya Doktorî girewte xo ser. Mîyanê di hewteyan de Doktor Hawar emelîyat bi. Emelîyatê ey rind û serkewte vîyart. Nika êdî wextê weşbîyîşê dirbeta ey bi. Embazê Hawarî waştênê uca de vinderê. Labelê seba ke gumanan nêyancê, Doktor Hawarî înan rê spas kerd. Ê huşka-huşk teme kerdî û şirawitî.

Peyê demêke ra Doktor Hawarî qayt kerd ke dirbeta ey rind bîya. Qandê cû embazanê xo rê vat: “Dirbete û cayê emelîyatê mi rind bîyê. Êdî tîya karê mi nêmend, ez wazena agêra Xerza.” “Temam, hala ma xebere birusnê Xerza, ma biewnê ma do senî to birusnê“ vat, embazanê ey.

Badê ceht kerdenan, mintiqaya Xerza ra xebere amebî. Vatêne: “Wa embaz nika meyero, operasyonî estê, tîya rewşe rinde nîya.” Na xebere ser o, Doktor Hawarî embazanê xo rê notêk ruşna. Notî de wina nuşt: “Tedawîya mi xelesîyaya, tîya de mendişê mi xetere yo. Tepişyayîşî zî xo reyde ano. Ez wazena ke bêra.” Embazanê ey notê Hawarî ser o cewab da ci: “O wext, eke fersendê to esto, ti şenê şirî mintiqayêka bîne.“ Doktorî naye ser o embazê Stembolî ra vat: “Nika şima şenê mi birusnê kamcîn mintiqa?” Berpirsîyarî vatêne: “Ma eşkenê to birusnê mintiqaya Dêrsime.” Doktorî senî ke nameyê Dêrsime şinawit zaf kêfweş bi û vat: “O wext ez nika ra hadreyîya xo bikera. Êdî ez pawibê roja şîyîşî bena.”

Seba ke Doktor Hawar şîyêne, Laser û Sosine xemgîn bî. Her dîyan zî ey ra zaf hes kerdbi. Înan zanayêne ke cayê lejî de her wext, her çî yeno sereyê merdimî. Laserî û Sosine hetêke ra hadreyîya ey vînayêne û hetêke ra zî, seba ke o şîyênê kewtêne xo ver û xemgîn bîyêne. Sosine û Laserî mabênê xo de bire da ke Doktorî rojanê şeme û yewşemeyî, bigîrê şirê Stembole de bifetelîyê. Coka Laserî Doktor Hawarî rê vat û Doktor Hawarî zî ê nêşikitî û qebûl kerd. Her hîrê pîya di rojî, cayanê tarîxî û tûrîstîkanî ê Stembolî de fetilyay. Werd û şîranî werdî. Sînema de filme temaşe kerdî. Heme tax û qezayanê Stembole ra yew bi yew gêray. Heme cayan de, Sosine û Laserî, Doktorî reyde fotografî antî. Doktor Hawarî seba embazanê xo zî tayê çî-mî girewtî. Laserî û Sosine Doktorî rê xelatî girewtî. Doktorî zî înan rê xelatî girewtî. Gama ke xelatî day înan veng fîşt xo ra û vat: “Na mijdanîya to ya, embaza Sosine, na zî dîyarîya to ya embazo Laser.” Badê girewtişê nê xelatan, Sosine vat: “Hewce nêkerdê, ti çira ma rê xelatan genî. Ez zaf sipas kena. Ez do xelata embazê xo keye de wedara. Eke têkoşîne şî sere û ma resay heqanê xo, ti do ancî bêrê û ez do o wext na dîyarîya to, cayê ci ra veja.” “Wexto ke ma têreyde vîyarna, seba mi xelata hewna erjîyayî bî. Reyna embazê xo rê sipas kena,” vat Laserî. Doktor Hawarî vat: “Hewceyê sipasî nîyo, zaf pîl meke.”

Roja şîyîşî bî. Embazê eyo ke do ey reyde bişîyêne Dêrsime, amebi keye. Sosine û Laser her di zî a roje nêşîbî kar. Doktor Hawarî înan ra xatir waştî û vat: “Wext ame. Ma herey nêkewême. Ez şima her di embazan rê zaf sipas kena. Keda şima mi ser o zaf a. Seba ke mi embazê sey şima nas kerdî, ez zaf kêfweş a. Eke qisûrêkê ma estbi zî, bexş bikerê. Heqê xo helal bikerê. Rind qaytê xo bikerê, bi hêvîya ameyîya azade, ma reyna yewbînî bivînê, bimanê weşîye de. Bi xatirê şima!” Sosine verare fişte ra Doktor Hawarî û bi vengêkê berzî berma û vat: “Embaz, embaz ma to rê se kerdo? Oxirê xêrî bo, embaz. Rayîrê to akerde bo. Mi qedaya na bejna to bigirewtêne. Ti bi heqî kenî xo bipawê, rind qaytê xo bikerê. Ma to vindî nêkerê. Ma xebera to ya sîya û deje nêgêrê.”

Birayêkê Sosine, çend serrî ra ver ko de şehîd kewtbi. Zerrîya aye veşîyabî. Aye zanayêne o adir senî zerrîye û pişka merdimî veşneno. Zerrîya aye kule bî. Çimê Doktor Hawarî zî pirr bîy. Badê Hawar xo hesîya û vat: “Ti meraq meke, embazê. Ez do rind qaytê xo bikera. Seba heme kede, heskerdiş û embazîya to, zaf sipas kena. Destê to derd nêvînê. Keyeyê şima awan bo.” Sosine vat: “Hala qayt ke embaz, Doktor Hawar qala çiyî keno! Şima can û ruhê xo dayo nê rayîrî. Ma senî bikerê zî nêşenê layiqê fîdayîya şima bibê. Ax, ax no problem çi wext xelesîyeno? Do çi wext xort û kênayê ma, nê mergê bêwextî ra bixelesîyê. Êdî adir nêgino keyeyê ma, keyeyê ma ra dûrî şiro.” Naye ser Doktor Hawarî vat: “A roje zî do bêra. Ma do o wext Stembole de azad bifetelîyê.” Sosine vat: “Xwezila embaz xwezila! Wa mi a roje bidîyêne, wa Heqî canê mi bigirewtêne.”

Doktor Hawar, Laser û embazê xo vejîyay teber. Çimanê Sosine ra hesirî varayêne. Laser înan reyde heta xerac şi. Doktor Hawarî û embazê ey Laserî ra xatir waşt. Yewbînî verar kerd. Laserî waşt tayêna qisey bikero, labelê vengê ey lerzayêne. Çimê ey bîbî pirr. Kilm qisey kerd. Badê cû Laser agêra keye. Doktor Hawar û embazê xo ver bi wareyê Seyîd Rizayî, wareyê xoverdarî û rûmetî kewtî bi rayîr. Doktor Hawar û embazê ci bêproblem restî Dêrsime. Doktor Hawar rayîr ra ancî ro dor û verî temaşe kerdêne. Raywanîya Doktorî ya ameyîşî, yê şîyişî ra di qatî cîyayêrî vîyarte. Ya yewine, problemê tedawîye hel bibi û agêrayîşî o kêfweş kerdbi. Ya dîyine zî şîyêne Dêrsime, xisûsî kêfweş û bi kelecan bi. Wexto ke Dêrsime de peya bîy, embazê ey vernî de, o zî qasêke ey ra dima û dûrî şî kewtî yew keye. Heta tarî kewt erd uca de mendî. Bi tarîyî ra her di embazî bi wesayîte sûkanê Dêrsime ra vejîyay. Heta cayêk şî û wesayîte ra peya bî. Raywanîya xo bi peyatîye domna. Axir bi silametî resay embazanê xo.

Dawût û embazî mîyanê daristanêkê girdî de bî. Wexto ke Doktor Hawar û Dawût restî yewbînî, verare fîşte yewbînî, qisey kerdî, yewbînî nas kerdî. Doktor Hawarî rewşa xo embazê xo rê arde ziwan. Înan zî fam kerd ke Hawar embazêko newe nîyo û tedawîye ra yeno. Doktor çend rojî uca mend û pey ra bi çend embazî reyde şî qerargehe. Embazo ke Doktor Hawar ardbi, çend rojî ra tepîya agêra şi Stembol. Ey wezîfeyê xo ardibi ca. Qandê cû zerrîweşîye reyde agêrayêne. Êdî Doktor Hawarî a Dêrsima ke zaf waştêne bivîno, dîbî. A Dêrsima ke bi sanikanê qirkerdişî, zerrîya ey de bîbî kule, bîbî dirbeta gonîyine de bi. Dêrsime bi heme heybet û rindîya xo, bi koyanê xo yê berzan, bi daristananê xo yê gird û gurran, bi çemanê xo yê şitsipî û dergan, bi newalanê xo yê xorînan, bi zinaranê xo yê çîk û berzan, tewir bi tewir reng, gul, vil û nebatan, tewir bi tewir teyr, tûr û heywanan, bi şarê xo yê mazlûm, masûm, kamil û gonîgermî verê çimanê ey de bî. O û ê restibî yewbînî.

Doktor Hawarî sey heme wextan, zerrîye ra xo dayêne kar û gure. Demserrê wisar, haminan û payîzî de sey heme gêrilayanê bînan, xebatê pratîkî kerdêne. Zimistanî zî stargehe de, bi giranî karê perwerde de embazan reyde mijûl bîyêne. Her babete bi ziwanêko famker û şîrîn, derg û dila îzah kerdêne. Persê embazanê xo bi sebir goşdaritêne. Cewabê heme persanê embazanê xo yew bi yew dayêne. Embazê xo yê nêweş û dirbetinî bi îmkananê xo yê teng û bêderfetan de, tedawî û heta emelîyat kerdêne û ê resnayêne weşîya înan. Tena embazê xo nê, heme dewanê ke şîyê û ameyêne de, kam nêweş bikewtêne hewara înan de şîyêne. Hem bi doktorî û hem zî bi kirmanckîya xo, mîyanê şarî de bi eleqe, germî û heskerdişêkê girdî ameyêne pêşwazîkerdene.

Serra hîrine bî, Doktor Hawar Dêrsime de bi. Hema vajê, cayo ke nêşibi, nêdîbi û ci ra nêgêrabi nêmendbi. Ey cuya xo de serrê tewr bextewarî, tîya vîyarnabî. Tarîxê xo rasterast, fekê şarê xo ra musabi. Kulturê xo nêzdî ra nas kerdbi. Ziwanê xo tayêna musabi û aver berdbi. Tarîxî û roje pîya cuyayêne. Ancî payîz amebi. Hadreyîya zimistanî xelesîyabî. Bi erdkewtişê vewre, qefleyê înan zî kewt stargeha xo. Zimistan sey heme serran, bi perwerde vîyart. Her kes bi çar çiman pawibê wisarê roşn, germ û rengînî bi. Vewre menga adare de dest bi rovileşîyêne kerdebî. Belekî kewtbî der û dorê çeman, verrojan, binê zinaran û deştan. Bi varayîşê varite, êdî zafê cayan de vewre nêmendbî. Heme cayî orteyê lincî de mendbî. Hewa, hîna zaf serd bi. Ge varite, ge-ge zî şilope varayêne. Ê do tayêna zî stargehe de bimendêne. Heme rayîrê sûka Dêrsime, bi dûrvîne înan ra asayêne. Rojêk nobedarî nîyada ke, wesayitê leşkerî têdima sûke ra vejyayî û kewtî rayîrî ser. Nobedar şi xebere daye Doktor Hawarî, ey vat: “Embaz hala bê, xeylê wesayitê leşkerî sûke ra vejîyayî hetê ser şinê.”

Doktor Hawar şi, ey zî bi dûrvîne qayt kerd. Bi desan wesayîtî rayîr ra ancîyêne. Heto ke leşkerî ver bi ci şîyêne zî qefleyêko xeylê qelebalix embazê înan uca estbî. Rewşa embazanê înan talûkeye de bî. Doktor Hawarî embazê xo kom kerdî û vat: “Embazênê operasyon ver bi cayê embazan şino. Eke leşker bireso cayê embazan ê do zaf tengîye biancê, zirar û zîyan bivînê. Seba naye zî ganî ma no het ra şirê, sûka Dêrsime de çalakîye virazê. Eke operasyon bi temamî nîyancîyo zî qet nêbo ma do hêza ey lete bikerê û do embazî bişê xo bixelesnê. Şima se vanê?” Heme gerîlayî, sey ey fikirîyayêne. Naye ser o Doktor Hawarî nameyê panc embazan hûmart û vat: “Wa nê panc embazî xo hadre bikerê. Yew zî ez, tarîyî dir ma kewenê rayîr.” Embazanê xo yê bînan rê zî vat: “Şima zî hadreyîya xo bikerê, heşîyar bê. Çi beno çi nêbeno. Şima qayt kerd ke no het ro zî yenê, nê cayî terk bikerê, şirê. Eke teba nîyame zî bi pawibê ma vinderê.”

Tarî kewt erd, her şeş embazî kewtî rayîr. Ê şîyêne. Wextêko derg bi ke rayîr de bî. Êdî ameybî nêzdîyê sûke. Dîyarê yew tûmî ra veracêr şîyêne. Mabênê înan de mesafe estbi. Asmên hewr û girote bi, şewe zaf tarî bî. Çim, çimî nêdîyêne. Hewa huşk û serd bi. Sura vayê serdinî dayêne rîyê înan ro, çimanê înan hesirî kerdêne. Ê roşnîyê şewanê tarîyan bî. Ê hêvîya şarê xo yê bindest û mezlûmî bî. Ê kedkarê azadîye bî. Ê dermanê kul û derdanê tarîxî û nikayî bî. Ê fîdayîyê cuya rûmetine bî. Bêvengîya şewe de her şeş embazî zî xaftila ginayî war ro û reyna nêweriştîy. Şeş vilikê wisarî ke hîna bi temamî a nêbîbî xezeb, serd û huşkîya vayê rojawanî ver çilmisyayî. Adir kewt keyeyan û zerrîya şeş dayîkan. Înan nêzanitêne ke a serre dor û verê Dêrsime de tanqê termalî ameyê bi ca kerdene û heme hetî vîst û çar saetî vînayêne. Tanqan germîya can û lebata înan ra cayê înan kifş kerdbi. Bi şehîdkewtişê înan, operasyonî verê xo açarna bi hetê înan. Bi naye zî cuya bi desan embazan xelesîyabî.

Doktor Hawar êdî verara erdê dewrêşê Dêrsime de bi. Leweyê Pîrê xo Seyîd Rîzayî de bi. Leweyê bi hezaran doman, cinî, kêna, kal û qijê mesûman yê terteleya Dêrsime de bi. Do Doktor Hawar û embazê xo, her wisar kokê heme daranê Dêrsime ser o kewe bibîyêne û pel akerdêne. Do heme vilik û gulanê reng bi rengî de boye bidêne. Do heme tarîyî roşn bikerdêne. O Doktor Hawar bi. Gama xo ya peyêne de zî sey nameyê xo, resa bi hawara embazanê xo. O embazê rojê giran û tengan, rojê zor û zehmetan bi. Her serre menga adare de cayo ke înan erd verar kerdbî de şeş gulê sûrî kewe benê. Gulê sûr û emirkilmî.

Biweşane
Verê Lajê Munzurî
BadêEz Mirena 

Cewab verde

Please enter your comment!
Please enter your name here