Zekî Akil

Azad Ararat

Demo ke hereketa serbestî paytexta Tirkîya Enqere ra vilayê Kurdistan bîye xeylê gencî tewrê PKK bîyî. Embaz Zekî zî nê wextî de tewrê PKK bîyo. Zekî Akil, mi o 1977 de nas kerd. Rayver Apoyî ra pîya bi. Ez zî o wext şîbîya ke Rayver Apoyî bivînî. Embaz Zekî zî ey het de bi. Mi wina pê nas kerd. Bêveng kîşta Rayver Apoyî de roniştbi. Rayver Apoyî çi persî pers bikerdêne cewab dayêne. Eke Rayver Apoyî persî pers nêkerdêne ey çîyêk nêvatêne. Bêveng cayê xo de vindertêne. Demo ke mi ey nas kerd, embaz Amed de zanîngeha Dîcle de wendekar bi. Fakûlta tibî de wendêne. O taw mi o nas kerd ra tepîya, embaztîya ma dewam kerde. Demê ra pey êdî mi o nêdî. Serra 1978 de reyna ma ameyî têhet.

 

Cengê vera axayan, Hîlvan de dest pêkerd. Xoverdayîşê Hîlwanî, tesîrê xo eştibi serê Sêwrege zî. Embaz Zekîyî o wext wendêne. Badê zanîngehe ca de verda. Eke wendişê xo dewam bikerdêne o do bibîyêne doktor. Peynî de wendiş verda û ame şerê şoreşgerî ke Sêwreg de bî mîyan, koma Apoyijan de cayê xo girewt. Biraştî veradayîşê dibistane yê embaz Zekîyî hem keyeyî ser o hem zî eşîrete ser o xeylê tesîr viraştibi. Keyeyê ci, ci ra şorişgerî nêwaştêne. O dem de vera axayan têkoşînê ma estbi. Hîlwan û Sêwrege de axayî wayirê erdan bî. Înan serê dewan û dewijan de zaf zilim kerdêne. Xeylê cayan de neheqî kerdişê înan, bîbî sîyaseta rojane. Embaz Zekî zî keyeyê xo nêm-axa bî. Dewa Qeregeçî ra bî, keyeyê embazî miyanê dewe de bi. Dewe zî mabênê Sêwrege û Vîranşarî de bî. Dewe de axayên werdi estbi. Dewe de feqîr zî çinbi. Dewijan, dewe xo mîyan de par kerdebî. Nê babetî de, keye dewlemend bi. Hewceyîya xo çîk ra çinbi. Seba ke ma feqîr bîyî, ma koma Apocîyan weçînaye. Gurekarî, feqîrî, zilmê axayan û zilmê dewlete zaf estbi. Ma hewceyê heme çî bîyî, la embaz Zekî wina nêbi. Biraştî hem zanîngeh caverdayîş û hem zî keye caverdayîşê ey biwate bi. Badê fek wendiş ra veradayîşî, ma pîya kewtî têkoşînî mîyan. Serê serra 1979 de embaz Cuma ame ma het. Dima zî ‘komîta xocayî’ awan kerd. Na komîte de ma pîya cayê xo girewt. Ez sekreterê komîte bîya, embaz Zekî zî berpirsyarê têkoşîna dewan bi. Dewe û koyan de gureyê zanakerdişê şarî de bî. Ma zî mîyanê na xebate de cayê xo girewt. Ma pîya yew komîte de, gureyê şorişgerî kerd. Yew embazê ma zî berpirsyarê gencan bi. Yew embaz zî berpirsyarê propaganda û rêxistinkerdişî de bi. Yew embaz zî berpirsyarê gureyê leşkerî bi. Ma panc embazan, miyanê komîte de gure kerdêne. Heta xoverdayîşa Sêwrege têkoşînê ma wina bi. Verê cengê vera Mehmet Celal Bucaxî de ma hadreyîya xoverdayîşî kerd.

 

Îlankerdişê PKK de zî ma pîya mendî. Tarîxê partî de fina yewine koma ma çek girewt, çeka kalaşnîkof, G-1, Bruno, M-16. Çunke, cengê Hîlwanî de serkewtiş amebî kewtibi dest. Eşîra Suleymanijan teslîm bîbî. Xeylê çekê pîlî kewtî destê ma. Bi nê îmkanan zî amadeyî cengê vera Bucaxan dest pêkerd. Vilaweka awankerdişê PKKyî zî no dem de ma vila kerde. Saete yewê nêmroje de ma kewtî çarşî mîyan. 4-5 komî mîyanê şarçeya Sêwrege de vila bîyî. Bi çeke, aşkerayî şîyayîşê ma mîyanê çarşî çîyêko newe bi. Her kes ecêb mendibi. No çî mi pê çimê xo dî. Na çalakîya ma 3-4 saete dewam kerde. Çarşiya şarçeya Sêwrege bin destê ma de bî. Ma kewtî taxan mîyan, uca zî ma vilaweke vila kerde. Heta yewendesê şewe ma no gure kerd. Dima ma pê hesîyayî ke dewêka Sêwrege de embazan çekerdo ser Bucaxan ser. Na çalakîya embazan de Bucax dirbetin bi û rema. Embaz Salîh Qandal şehîd bi. Çend embazî zî dirbetin bîbî. Êdî suke de xoverdayîş dest pêkerd. Şerê ma wina vera Bucaxijan dewam kerd.

 

Embaz Zekî zimistanê 1979-80 de bi şewe şono keyeyê xo. Çeke zî ey ser o ya. Mîyanê tax û kuçeyan de zî leşkerê tirkan estê. Înan Ê zî kewtibî mîyanê kuçeyan. Raştê kam bêrê wazenê bitepşê. Demo ke embaz rastê leşkeranê tirkan yeno, leşkerî vanê ‘vinde!’. Embaz zî nêvindeno,  remeno.

 

O dem bireyê Partî yê vera ajan, muhbîr, axa û zulimkarî de, şerkerdiş estbi, labelê vera dewlete hewna ceng dest pênêkerdbi. No zî taktîkê o wextî bi. Partî vera dewlete cengkerdişî rê ra xo amade nêkerdbî. Heta dest ra bêro, ganî leşker embazan nêheso. Vera leşkeran fîşek eştiş ganî nêbo. Bi taktîkê qijî bo zî, partî vera dewlete şerkerdişî rê ra xo amade nêkerdbî. O hêz zî çin bi. Nê wextî de ma xo tim înan ra dûrî înan ra remnayê. Ma tayê cayanê cîyayan ra û bi maşînan şîyayîşê xo domna. Ma nêwaşt ke mabeynê ma de pêrodayîş bêro viraştene.

 

Dişmenî çekerdêne taxan ser, keye bi keye geyrayîş kerdêne, her tim waştêne embazan bitepişo û desteser bikero. No pratîk zî car ra car estbi, tim û tim çinbi.

 

Embaz Zekî zî şewê kewtbi kuçan mîyan. Dişmenî kuçan de serê kuçan tepiştbi. Embaz zî wija ra şino, kewno mîyanê înan. Înan Ê vanê “vinder!” Qayilê ke bitepişê. Embaz zî vazdano. Vazdano labelê înan dima zî qîr kenê, çeke zî destê înan de ya. Leşkerê tirkan fîşek çekenê. Embaz ra zî tebance esto. Hema ca de cewabê dişmenî dano. Pê çarêswerê xo, xo paweno. Êdî pêrodayîş virazyeno. Embaz bi dirbetin keweno destê leşkeranê tirkan.

 

Demo ke vengê çeke yeno û veng keweno kuçeyî ser, heme keyeyan de şar yeno teber. Şar qayîl o ke embazî destê înan ra bigîro, dima ra vînenê ke embaz dirbetin o. Embaz o dem de qîr keno, vano: ‘’Bijî PKK!’’ Qandê ke siloganan çekeno, leşkerê ke uca yê embazî peynîya panzêre ra girêdanê, erd ra ancenê heta nêweşxaneya dewlete. Wija de vînenê ke dirbeta xo giran a, ca de hewilnenê Amed. Amed de embaz Zekî şehîd keweno. Tarîxê partî de, Zekî embazo yewin o ke netîceyê pêrodayîşê leşkeranê tirkan de şehîd kewto. Pêrodayîşî de silogan erzeno û bi silogan zî şehîd keweno.

 

Ganî merdim tayê xususîyetê Şehîd Zekîyî ser o zî vindero. Biraştî embazêko bol jêhatî bi. Exlak û terbîyeyê partî tam girewtbi. Eke fek wendişî ra nêverdayêne o do bibîyêne doktor. Hewceya xo zî çiyan ra çin bi. Sey ma feqîr zî nêbi. Qandê azadîya şarî ey xo feda kerd. Gurekar nêbi, perîşan zî nêbi. Keye û heme çî caverda. Ci ra çiçî yeno se bi heme çîyê xo ya ame kewt mîyanê partîye. Qandê şarê xo, qandê welatê xo, qandê partîya xo şer kerd. Biraştî heme embazan ci ra hes kerdêne. Werziş û roniştişê xo de, qiseykerdiş de, merdimî wina ewniyayê ci ra û vatêne: şorişgerîya nê embazî bol viraşte ya. Hem bi xebata xo hem bi fîdakarîya xo, terbîyeyê xo, bi heme çiyê xo, xo ma rê dabi qebulkerdiş. Şarê Sêwrege ser o zî bol tesîr viraşt. Embaz nika zî verê çimanê mi de yo.

 

Ez verê heme şehîdan de bejna xo çewt kena. Ez rayîrê înan de rayîr ra şina û heta ewro ameya. Ma xoverdayîş mîyan de şerî mîyan de têkoşîn kerd. Oyo ke ez pay ra vinderna; şerê înan, sondwerdişê înan, siloganê înan, xoverdayişê înan bi.

 

Saya têkoşînê bi hezaran şehîdan ma ameyî heta ewro. Serbestîya ke şarê ma girewta dest saya înan a. Ewro zî ma vînenê ke heme çar leteyê Kurdistanî de têkoşîn hîra bîyo. Vengê şarê ma heme hetanê dinya de yeno goşdarîkerdene. Heme şaranê demokratan verê xo dayo Kurdîstan û bi serberzî temaşeyê têkoşînê ma kenê. Heta şehîdê serberzî estbê no têkoşîn zî do tim û tim dewam bikero.

Name û peyname: Zekî Akil

Ca û wextê bîyayîşî: Dewa Karakeçî/ Sêwregi, Riha

*Bi vatişê Adil Riha ameyo nuştene.

 

Cewab verde

Please enter your comment!
Please enter your name here